Mục lục
- Vũ trụ quan sát được không phải toàn bộ vũ trụ
- Bốn cấp độ đa vũ trụ
- Cấp 1: Vũ trụ ngoài chân trời quan sát
- Cấp 2: Các vũ trụ bong bóng
- Cấp 3: Đa thế giới lượng tử
- Cấp 4: Mọi cấu trúc toán học đều tồn tại
- Có bằng chứng nào không?
- Đa vũ trụ có phải là khoa học?
- Quan điểm phản đối
- Quan điểm ủng hộ
- Kết luận
- Đọc thêm
Vũ trụ quan sát được không phải toàn bộ vũ trụ
Vũ trụ quan sát được là vùng mà ánh sáng đã kịp truyền tới chúng ta kể từ Big Bang, với bán kính khoảng 46,5 tỷ năm ánh sáng.
Biên giới này không phải một bức tường vật lý mà chỉ là giới hạn quan sát. Ngoài đó có thể còn rất nhiều không gian mà chúng ta không thể nhìn thấy.
Vì vậy, khi hỏi "ngoài vũ trụ là gì?", trước hết cần biết rằng chưa ai xác định được liệu toàn bộ vũ trụ là hữu hạn hay vô hạn.
Bốn cấp độ đa vũ trụ
Nhà vũ trụ học Max Tegmark đề xuất bốn cấp độ đa vũ trụ khác nhau.
Cấp 1: Vũ trụ ngoài chân trời quan sát
Nếu không gian là vô hạn, thì bên ngoài vùng chúng ta quan sát được vẫn tồn tại những khu vực khác của cùng một vũ trụ.
Các định luật vật lý giống hệt nhau, chỉ khác cách sắp xếp vật chất.
Cấp 2: Các vũ trụ bong bóng
Trong một số mô hình lạm phát vũ trụ, không gian có thể hình thành vô số "bong bóng" tách biệt.
Mỗi bong bóng là một vũ trụ riêng và có thể sở hữu những hằng số vật lý khác nhau.
Cấp 3: Đa thế giới lượng tử
Theo cách diễn giải nhiều thế giới của cơ học lượng tử, mọi kết quả có thể xảy ra đều thực sự xảy ra nhưng trong các nhánh thực tại khác nhau.
Mỗi lựa chọn lượng tử tạo ra một nhánh mới của vũ trụ.
Cấp 4: Mọi cấu trúc toán học đều tồn tại
Đây là cấp độ táo bạo nhất.
Không chỉ các hằng số vật lý khác nhau, mà cả những vũ trụ với các định luật vật lý hoàn toàn khác cũng tồn tại nếu chúng tương ứng với một cấu trúc toán học nhất quán.
Có bằng chứng nào không?
Hiện nay:
Chưa có bằng chứng quan sát nào được chấp nhận rộng rãi cho sự tồn tại của đa vũ trụ.
Đã có một số nỗ lực tìm dấu vết va chạm giữa các "vũ trụ bong bóng" trong bức xạ nền vi sóng vũ trụ, nhưng cho tới nay các kết quả đều chưa đủ sức thuyết phục.
Đa vũ trụ có phải là khoa học?
Đây vẫn là chủ đề gây tranh luận.
Quan điểm phản đối
Một giả thuyết không thể kiểm chứng hoặc bác bỏ bằng quan sát thì nằm ngoài phạm vi khoa học thực nghiệm.
Quan điểm ủng hộ
Nếu đa vũ trụ là hệ quả tất yếu của những lý thuyết đã được kiểm chứng, chẳng hạn một số mô hình lạm phát vũ trụ, thì nó vẫn đáng được nghiên cứu như một phần của khoa học.
Kết luận
Đa vũ trụ hiện nằm trong vùng giao thoa giữa vật lý, triết học và vũ trụ học lý thuyết. Đây không phải là ý tưởng đã được xác nhận, nhưng cũng không đơn thuần là khoa học viễn tưởng.
🌌 Điều chắc chắn nhất hiện nay là chúng ta mới chỉ quan sát được một phần rất nhỏ của vũ trụ. Việc liệu còn những vũ trụ khác tồn tại hay không vẫn là một trong những câu hỏi lớn nhất của khoa học hiện đại.
Đọc thêm
Nguồn tham khảo
- [1]Đa vũ trụ, giới hạn của không gian? — Thiên văn Việt Nam (VACA) — Đặng Vũ Tuấn Sơn (2011)
Ảnh: NASA / WMAP Science Team — Wikimedia Commons, Public domain.
