Thuật ngữ · Y học
Dopamine
Một chất dẫn truyền thần kinh tham gia vào tâm trạng và điều khiển các cử động phức tạp. Nó thường bị gọi tắt là "chất hạnh phúc", nhưng vai trò được nghiên cứu kỹ nhất của nó là mã hoá sai số dự đoán phần thưởng — tín hiệu cho thấy kết quả tốt hơn hay tệ hơn mong đợi — chứ không đơn thuần là tạo khoái cảm.
Theo NINDS, dopamine có thể có tác dụng kích thích hoặc ức chế, tham gia vào tâm trạng và điều khiển các cử động phức tạp; mất hoạt động của dopamine ở một số vùng não dẫn tới cứng cơ trong bệnh Parkinson. Đó là lý do dopamine không thể quy gọn thành "chất hạnh phúc": nó nằm ngay ở trung tâm của hệ vận động.
Trong khoa học thần kinh về học tập và phần thưởng, giả thuyết được ủng hộ nhiều là dopamine mã hoá một sai số dự đoán phần thưởng: tín hiệu dopamine bật lên khi kết quả TỐT HƠN mong đợi và giảm xuống khi kết quả TỆ HƠN mong đợi, nhờ đó não học được hành động nào đáng lặp lại. Đây là cách nhìn được nêu trong các bài tổng quan của Glimcher (2011) và của Watabe-Uchida cùng cộng sự (2021).
Các nghiên cứu gần đây bổ sung sắc thái cho bức tranh này: dopamine còn tham gia vào vận động, động lực và việc lập kế hoạch hướng đích, nên vai trò của nó rộng hơn — chứ không hẹp hơn — so với ý niệm "khoái cảm" thường gặp.