Đau thần kinh tọa theo phương pháp Tác động cột sống

Tư liệu lưu trữ. Bài này trình bày nội dung của tài liệu Phương pháp Tác động Cột sống Việt Nam (Chi hội Tác động cột sống Hà Nội — Hội Đông y thành phố Hà Nội) để lưu trữ, nghiên cứu và tham khảo. Các đoạn trích là lời của tài liệu, không phải kết luận y khoa của Sciencepedia, và không thay thế chẩn đoán hay điều trị của nhân viên y tế.

⚠️ Khi nào cần cấp cứu

NHS khuyên đến khoa cấp cứu hoặc gọi cấp cứu nếu bạn:

• đau thần kinh tọa ở cả hai bên;
• yếu hoặc tê ở cả hai chân, nặng hoặc nặng dần;
• tê quanh hoặc dưới vùng sinh dục, hoặc quanh hậu môn;
• khó bắt đầu đi tiểu, không tiểu được hoặc không kiểm soát được việc tiểu — khác với bình thường;
• không nhận biết lúc cần đại tiện hoặc không kiểm soát được — khác với bình thường.

Theo NHS, đây có thể là triệu chứng của một vấn đề nghiêm trọng ở lưng cần điều trị tại bệnh viện càng sớm càng tốt. MedlinePlus khuyên liên hệ nhân viên y tế ngay khi có những dấu hiệu như sốt không rõ nguyên nhân kèm đau lưng, đau sau va đập hoặc ngã mạnh, đau lan xuống dưới đầu gối, hoặc mất kiểm soát tiểu tiện, đại tiện.

Theo tổng quan của Kuris và cộng sự (The American Journal of Medicine, 2021), hội chứng chùm đuôi ngựa là hậu quả của các tình trạng chèn ép dây thần kinh trong ống sống vùng thắt lưng – cùng, và là một bệnh lý cột sống có thể gây hậu quả nặng nề. Khi đã nghi ngờ, có chỉ định chuyển cấp cứu tới chuyên khoa phẫu thuật cột sống và giải ép khẩn. Ngay cả khi phẫu thuật nhanh chóng, mức cải thiện vẫn không đồng đều; tuy vậy, can thiệp sớm đã được ghi nhận đi kèm cơ hội hồi phục thần kinh cao hơn.

Tổng quan của Long và cộng sự (The American Journal of Emergency Medicine, 2020) mô tả đây là một tình trạng hiếm nhưng cấp cứu, có thể do nhiều nguyên nhân, thường gặp nhất là lồi đĩa đệm. Các dấu hiệu cảnh báo được nêu gồm đau thần kinh tọa hai bên có nguồn gốc thần kinh, giảm cảm giác vùng đáy chậu, rối loạn chức năng bàng quang dẫn tới bí tiểu không đau, mất trương lực cơ thắt hậu môn và mất chức năng tình dục. Triệu chứng có thể xuất hiện đột ngột hoặc từ từ, và phần lớn người bệnh không có đủ tất cả các triệu chứng này. Điều trị dựa vào hội chẩn phẫu thuật và phẫu thuật giải ép.

Đau thần kinh tọa là gì?

Theo MedlinePlus, đau thần kinh tọa là đau, yếu, tê hoặc châm chích ở chân, do dây thần kinh tọa bị tổn thương hoặc bị chèn ép. Đó là một triệu chứng của một vấn đề y khoa khác, không phải một bệnh riêng.

Dây thần kinh tọa bắt đầu ở vùng thắt lưng và chạy dọc mặt sau mỗi chân (MedlinePlus); NHS mô tả nó chạy từ thắt lưng xuống tới bàn chân. Triệu chứng thường ở mông và mặt sau một bên chân, nhiều khi xuống tới bàn chân và ngón chân (NHS). NHS cũng lưu ý: nếu chỉ đau lưng thì nhiều khả năng đó không phải đau thần kinh tọa.

NINDS nêu đau thần kinh tọa là một ví dụ của đau do thần kinh — loại đau do dây thần kinh bị tổn thương, thường được tả là bỏng rát, châm chích, nhói lan, hoặc như điện giật.

Nguyên nhân và diễn tiến

Theo NHS, nguyên nhân thường gặp nhất là thoát vị đĩa đệm — khi lớp mô mềm làm đệm giữa các xương cột sống lồi ra — và nó dễ xảy ra hơn khi lớn tuổi. Các nguyên nhân khác gồm hẹp ống sống (phần cột sống nơi dây thần kinh đi qua bị hẹp lại) và trượt đốt sống (một xương cột sống trượt khỏi vị trí). Vì đau thần kinh tọa là triệu chứng, MedlinePlus nhấn mạnh cần tìm ra và điều trị nguyên nhân bên dưới.

Đau thần kinh tọa thường đỡ trong vài tuần đến vài tháng, nhưng có thể kéo dài hơn (NHS), và hay tái phát (MedlinePlus). MedlinePlus cũng ghi rằng nó có thể dẫn tới tê hoặc yếu chân vĩnh viễn.

Triệu chứng được tài liệu mô tả

Đau dây thần kinh hông thường có các dấu hiệu hạn chế sau đây: 1. Dấu hiệu thống điểm đau (Walleix) 2. Dấu hiệu đứng cúi hạn chế 3. Dấu hiệu ngồi sổm hạn chế 4. Dấu hiệu nâng chân hạn chế 5. Dấu hiệu giãn cột sống hạn chế 6. Dấu hiệu đi nhanh hạn chế.

Nội dung theo phương pháp Tác động cột sống

Dấu hiệu đứng cúi hạn chế

Bệnh nhân đứng thẳng, hai chân rộng bằng 2 vai, giữ 2 gối thẳng, từ từ cúi xuống nếu hai ngón tay trỏ, chạm được tới ngón chân cái là bình thường, nếu không chạm được ngón chân cái là bị hạn chế.

Trọng điểm thường ở vùng T2 T,3T7 T8.

Đốt sống tài liệu nêu:

• Trọng điểm: T2, T3, T7, T8

Lưu ý của tài liệu về vùng thắt lưng – cùng

Người bị đau dây thần kinh hông hay đi trong tư thế giảm đau vẹo sang một bên. Không chữa ngay ở L4, L5 và S1,S2 được mà phải áp dụng phương thức co cơ tương ứng để chữa từ trên lưng trên xuống. Chữa ở L4.5 và S1.2 là giai đoạn cuối cùng.

Đốt sống tài liệu nêu:

• Liên quan: L4, L5, S1, S2

Tài liệu nói phương pháp không áp dụng

Hiện tượng kéo chuông hay đạp chân không được là do viêm đuôi ngựa hay u tuỷ và u màng tuỷ… đều không chữa Tác động cột sống (phải dùng thuốc).

Đọc thêm

• Huyệt đạo và châm cứu: "Khí" của Đông y có liên hệ gì với khoa học hiện đại?
• Những "sứ giả hóa học" điều khiển hoạt động của não bộ
• Stress tác động lên cơ thể như thế nào và vì sao vận động giúp chúng ta giải tỏa?

Cùng loạt Tác động cột sống:

• Đau lưng cấp theo phương pháp Tác động cột sống
• Đau nửa đầu theo phương pháp Tác động cột sống

Nguồn tài liệu

Tài liệu Phương pháp Tác động Cột sống Việt Nam (Chi hội Tác động cột sống Hà Nội — Hội Đông y thành phố Hà Nội), phần "III. ĐAU THẦN KINH TOẠ", trang 6–10 của sách (trang 7–11 của bản scan). Bản chép từng trang lưu cùng mã nguồn Sciencepedia.

🩺 Nội dung trên dùng cho mục đích lưu trữ, nghiên cứu và tham khảo. Nếu bạn đang có triệu chứng, hãy đến cơ sở y tế để được chẩn đoán và điều trị.