Mục lục
Não và ruột cùng tạo ra cảm giác đói
Cảm giác đói được điều hòa bởi nhiều tín hiệu gửi giữa đường tiêu hóa và não.
Một trong những hormone nổi tiếng nhất là ghrelin, được sản xuất chủ yếu ở dạ dày. Nồng độ ghrelin thường tăng trước bữa ăn và tham gia kích thích cảm giác muốn ăn. Ngoài ghrelin, các hormone như motilin, GLP-1 và CCK cũng tham gia hệ thống kiểm soát đói và no.
Leptin lại chủ yếu được mô mỡ tiết ra và cung cấp cho não thông tin về lượng năng lượng dự trữ dài hạn của cơ thể.
Vì vậy, cảm giác đói không do một hormone duy nhất bật hoặc tắt.
Vì sao bụng lại kêu khi đói?
Tiếng bụng kêu có tên khoa học là borborygmi.
Khi không ăn trong một khoảng thời gian, dạ dày và ruột non xuất hiện những chu kỳ co bóp gọi là:
Migrating Motor Complex (MMC)
MMC hoạt động trong giai đoạn giữa các bữa ăn và bị gián đoạn khi chúng ta ăn. Các đợt co bóp mạnh của MMC giúp đẩy những thành phần còn lại trong đường tiêu hóa xuống phía dưới.
Khi các cơ co bóp, chúng đẩy:
- Khí.
- Dịch tiêu hóa.
- Một lượng nhỏ vật chất còn lại.
qua đường tiêu hóa.
Chính sự di chuyển này tạo ra tiếng "ục ục" mà chúng ta nghe thấy.
Bụng vẫn có thể phát ra âm thanh sau khi ăn, nhưng khi dạ dày tương đối rỗng, âm thanh thường dễ nhận thấy hơn.
MMC giống một "chế độ vệ sinh" của ruột
MMC đôi khi được gọi là "interdigestive housekeeper", tức cơ chế dọn dẹp giữa các bữa ăn.
Nó hỗ trợ vận chuyển các chất khó tiêu và có liên quan đến việc kiểm soát sự phân bố vi khuẩn trong ruột non.
Đáng chú ý, các đợt co bóp mạnh của MMC cũng có liên quan đến cảm giác đói. Hormone motilin được xem là một trong những yếu tố quan trọng kích hoạt các đợt co bóp này ở người.
Do đó:
Bụng kêu không nhất thiết có nghĩa cơ thể đang "cạn năng lượng".
Nó có thể đơn giản là hệ tiêu hóa đang bước vào một chu kỳ vận động giữa các bữa ăn.
Vì sao đói đôi khi khiến chúng ta cáu gắt?
Trong tiếng Anh có một từ vui là hangry, kết hợp giữa hungry (đói) và angry (tức giận).
Cảm giác này có thể liên quan đến nhiều yếu tố:
- Cơn đói gây khó chịu.
- Khả năng tập trung giảm.
- Kỳ vọng về giờ ăn.
- Những thay đổi trong tín hiệu chuyển hóa và hormone.
- Stress và trạng thái tâm lý sẵn có.
Cơ thể khỏe mạnh có nhiều cơ chế giữ glucose máu tương đối ổn định giữa các bữa ăn, vì vậy không nên mặc định rằng cứ đói là não đang rơi vào tình trạng "thiếu đường nghiêm trọng".
Nhịn ăn có làm axit "ăn mòn" dạ dày không?
Không đơn giản như vậy.
Dạ dày vốn được thiết kế để chứa môi trường có tính axit rất mạnh. Thành dạ dày được bảo vệ bởi:
- Lớp chất nhầy.
- Bicarbonate.
- Các tế bào biểu mô liên kết chặt chẽ.
- Cơ chế tái tạo niêm mạc.
Vì vậy, dạ dày trống không đồng nghĩa axit sẽ bắt đầu tự tiêu hóa thành dạ dày.
Viêm loét dạ dày tá tràng thường liên quan đến những nguyên nhân quan trọng hơn như nhiễm Helicobacter pylori hoặc sử dụng một số thuốc chống viêm.
Một số người có bệnh trào ngược hoặc bệnh lý tiêu hóa có thể cảm thấy khó chịu khi để bụng đói lâu, nhưng điều đó khác với khẳng định rằng nhịn ăn tự nó sẽ gây loét.
Có cần ăn ngay mỗi khi bụng kêu?
Không nhất thiết.
Tiếng bụng kêu có thể xuất hiện ngay cả khi cơ thể vẫn còn rất nhiều năng lượng dự trữ.
Nếu thực sự đói và đến giờ ăn, một bữa ăn cân bằng với:
- Protein.
- Chất xơ.
- Rau củ.
- Chất béo phù hợp.
- Carbohydrate ít tinh chế.
thường giúp cảm giác no kéo dài hơn so với thực phẩm nhiều đường hấp thu nhanh.
Uống nước cũng hợp lý nếu đang khát, nhưng không nên xem nước là cách "đánh lừa não" thay thế thức ăn khi cơ thể thực sự cần một bữa ăn.
Khi nào cơn đau đói không còn bình thường?
Tiếng bụng kêu đơn thuần rất phổ biến.
Nhưng nếu cảm giác "đói" đi kèm thường xuyên với:
- Đau bụng dữ dội.
- Nóng rát kéo dài.
- Nôn ói.
- Phân đen hoặc có máu.
- Sụt cân không chủ ý.
- Đau đánh thức bạn vào ban đêm.
thì không nên quy tất cả cho việc "bụng đang đói", mà cần được đánh giá y khoa.
Kết luận
🍽️ Tiếng bụng kêu không đơn giản là chiếc chuông báo rằng dạ dày đã hết thức ăn.
Khi chúng ta nhịn ăn, hormone và hệ thần kinh điều khiển những chu kỳ co bóp của dạ dày và ruột non. Khí và dịch bị đẩy qua đường tiêu hóa tạo nên những âm thanh quen thuộc, trong khi các tín hiệu như ghrelin và motilin góp phần tạo nên cảm giác muốn ăn.
Nói cách khác, cơn đói là cuộc hội thoại giữa ruột, hormone và não, còn tiếng bụng kêu chỉ là một trong những âm thanh phát ra từ cuộc hội thoại phức tạp ấy.
Ảnh:Annie Spratt
