Cập nhật lần cuối: 03/10/2026
Sciencepedia là bách khoa toàn thư khoa học song ngữ về vũ trụ, sự sống, cơ thể người và Trái Đất. Trang này nói rõ ai đứng sau các bài viết, bài được viết và kiểm chứng ra sao, AI tham gia ở đâu, và làm thế nào để báo cho chúng tôi khi có chỗ sai.
Mọi bài viết hiện đứng tên Ban biên tập Sciencepedia. Đây là tên chung của quy trình biên tập mô tả bên dưới, không phải tên một người.
Hiện không có nhà khoa học hay chuyên gia y tế nào duyệt các bài trên trang, nên chúng tôi không ghi tên một cá nhân vào ô người duyệt. Gắn tên một người chưa đọc bài vào đó là quy công sai. Khi có biên tập viên thật ký bài, tên và chuyên môn của họ sẽ hiện trên bài và trên trang này.
Phần lớn công việc biên soạn do các mô hình AI (Claude, của Anthropic) thực hiện theo một quy trình nhiều bước cố định:
Bước duyệt này vẫn là AI duyệt bài do AI viết. Nó bắt được một số lỗi mà bước viết bỏ sót, nhưng có thể chung điểm mù với mô hình viết, và đã từng để lọt lỗi, ví dụ một trích dẫn đúng bài báo nhưng bài báo ấy không nói điều được dẫn. Nó không tương đương với một chuyên gia con người. Chúng tôi nói rõ điều này để bạn tự cân nhắc mức tin cậy.
Một số bài do người vận hành Sciencepedia soạn và đăng trực tiếp qua trang quản trị. Những bài này không đi qua các bước trên trước khi lên trang: nguồn và bước duyệt được bổ sung sau, nên có một khoảng thời gian bài hiển thị khi chưa được kiểm chứng.
Các tính năng hỏi đáp và giải thích thuật ngữ bằng AI luôn mang nhãn “do AI”. Những giải thích ấy được tạo ra lúc bạn hỏi, không qua bước duyệt nào, và không được lưu thành nội dung của bách khoa.
Khi chọn nguồn, quy trình ưu tiên theo thứ tự:
Mỗi bài liệt kê nguồn ở mục “Nguồn tham khảo” cuối bài. Bài có dòng “Đối chiếu nguồn” cho biết lần gần nhất các khẳng định trong bài được so lại với nguồn. Khi các nguồn còn bất đồng, bài giữ đúng mức dè dặt của nguồn thay vì viết như thể đã có kết luận.
Các bài về cơ thể người, giấc ngủ, dinh dưỡng hay thuốc chỉ cung cấp kiến thức chung. Các bài này cũng chỉ qua bước duyệt bằng AI mô tả ở trên, chưa được bác sĩ hay chuyên gia y tế nào duyệt. Chúng không thay thế lời khuyên của bác sĩ và không dùng để tự chẩn đoán hay tự điều trị. Đừng bắt đầu, ngừng hay đổi liều thuốc dựa trên bài viết. Nếu bạn có vấn đề sức khoẻ cụ thể, hãy hỏi nhân viên y tế. Trường hợp khẩn cấp, hãy gọi 115.
Ảnh lấy từ nhiều nguồn: ảnh thuộc phạm vi công cộng của NASA, ảnh của ESA và ESO theo giấy phép mở, ảnh trên Wikimedia Commons, Unsplash và một số kho ảnh khác. Một số ảnh minh hoạ được tạo bằng công cụ AI. Tác giả hoặc nguồn ảnh được ghi ở cuối bài; một số ảnh hiện còn thiếu ghi công, và chúng tôi coi đó là lỗi cần sửa. Nếu bạn sở hữu một bức ảnh và thấy nó bị dùng hoặc ghi công sai, hãy báo cho chúng tôi theo cách ở mục dưới đây.
Thấy một con số sai, một nguồn không nói điều bài dẫn, hay một ảnh ghi công nhầm? Hãy gửi email tới sciencepedia.contact@gmail.com, hoặc dùng trang Liên hệ. Kèm đường dẫn bài và đoạn bạn thấy có vấn đề, và nếu được thì cả nguồn bạn dựa vào.
Mỗi lần sửa một khẳng định trong bài đã đăng được ghi vào nhật ký đính chính của chúng tôi (khẳng định cũ, khẳng định mới, căn cứ), và bản trước khi sửa được lưu lại. Khẳng định mới phải có nguồn. Bài có bản tiếng Anh thì cả hai bản đều được sửa, và ngày cập nhật cùng ngày đối chiếu nguồn trên bài đổi theo. Hiện trên bài chưa có ghi chú riêng cho từng lần đính chính.