Thuật ngữ · Khoa học Trái Đất
Dòng tia
Dải gió mạnh, tương đối hẹp ở tầng cao của khí quyển. Trên Trái Đất, các dòng tia thường nằm quanh độ cao 9.100 m (30.000 ft); gió trong đó thổi từ tây sang đông.
Gió thổi từ tây sang đông vì Trái Đất quay: mặt đất ở xích đạo chuyển động về phía đông nhanh nhất, rồi chậm dần tới bằng không ở hai cực. Không khí đi từ xích đạo về phía cực vẫn giữ động lượng hướng đông trong khi mặt đất bên dưới chậm lại, nên nó chạy về phía đông nhanh hơn mặt đất — đó là hiệu ứng Coriolis. Dòng tia bám theo ranh giới giữa khối khí nóng và khối khí lạnh, nên dải gió thường xê dịch lên phía bắc hoặc xuống phía nam; vì ranh giới ấy rõ nhất vào mùa đông, dòng tia mạnh nhất vào mùa đông của cả hai bán cầu. Trái Đất có một số dòng tia khác nhau: dòng tia cực nằm giữa vĩ độ 50° và 60° ở cả hai bán cầu, dòng tia cận nhiệt đới quanh vĩ độ 30°. Độ cao của chúng từ khoảng 6 tới 13 km (4–8 dặm), và tốc độ có thể vượt 442 km/h (275 dặm/giờ).
Các hành tinh khác cũng có dòng tia. Khí quyển Sao Thổ phủ những dải mây mờ, dòng tia và bão; ở cực bắc, một dòng tia gợn sóng với gió khoảng 322 km/h tạo thành hình lục giác rộng khoảng 30.000 km, bao quanh một cơn bão xoáy khổng lồ ở giữa.