Thuật ngữ · Thiên văn học
Dịch chuyển đỏ
Hiện tượng ánh sáng từ một thiên thể được quan sát ở bước sóng dài hơn lúc phát ra, tức lệch về phía đỏ của quang phổ. Với các thiên hà ở xa, nguyên nhân chủ yếu là sự giãn nở của vũ trụ làm bước sóng ánh sáng bị kéo dài.
Dịch chuyển đỏ có thể có nhiều nguyên nhân. Khi nguồn sáng chuyển động ra xa người quan sát, các vạch quang phổ xuất hiện ở bước sóng dài hơn (hiệu ứng Doppler); khi nguồn tiến lại gần, các vạch lệch về bước sóng ngắn hơn, gọi là dịch chuyển xanh. Dịch chuyển đỏ của các thiên hà xa thì không hoàn toàn do hiệu ứng Doppler, mà chủ yếu do chính không gian giãn nở làm ánh sáng bị kéo dài trên đường truyền; phần này gọi là dịch chuyển đỏ vũ trụ học.
Độ dịch chuyển đỏ thường được ký hiệu là z, bằng hiệu giữa bước sóng quan sát được và bước sóng lúc phát ra, chia cho bước sóng lúc phát ra. Edwin Hubble nhận thấy thiên hà càng xa thì quang phổ càng lệch về phía đỏ; vì thế, với các thiên hà rất xa, dịch chuyển đỏ được dùng làm chỉ dấu chính về khoảng cách.
Vì ánh sáng cần thời gian để truyền tới, vật có dịch chuyển đỏ càng lớn thì ta đang nhìn thấy nó ở thời điểm càng xa trong quá khứ.