Mục lục
Không có bề mặt để đứng
Sao Mộc chủ yếu là hydro và heli. Đi xuống từ đỉnh mây, áp suất tăng dần cho tới khi hydro chuyển thành trạng thái kim loại lỏng — dẫn điện và tạo ra từ trường mạnh nhất trong các hành tinh, gấp khoảng 20.000 lần Trái Đất.
Không có ranh giới rõ ràng giữa "khí quyển" và "bề mặt". Tàu thăm dò Galileo thả xuống năm 1995 ngừng hoạt động sau 58 phút, ở độ sâu chỉ khoảng 150 km.
Vết Đỏ Lớn
Một xoáy nghịch rộng hơn Trái Đất, được theo dõi liên tục từ khoảng năm 1831. Cassini từng mô tả một "Vết Vĩnh cửu" ở cùng vùng vĩ độ trong các năm 1665–1713, nhưng cấu trúc đó đã tan biến và không có chuỗi quan sát nào nối nó với vết hiện nay — giới thiên văn xem đây là hai xoáy khác nhau. Gió ở rìa đạt khoảng 430 km/h. Đáng chú ý là nó đang co lại: từ khoảng 40.000 km chiều ngang vào cuối thế kỷ 19 xuống còn khoảng 14.000 km hiện nay.
Hệ vệ tinh như một hệ hành tinh thu nhỏ
Bốn vệ tinh Galilei được Galileo Galilei phát hiện năm 1610 — quan sát đã trực tiếp bác bỏ mô hình địa tâm:
- Io — thiên thể có hoạt động núi lửa mạnh nhất Hệ Mặt Trời
- Europa — lớp vỏ băng phủ trên đại dương nước mặn, một trong những nơi đáng tìm kiếm sự sống nhất
- Ganymede — vệ tinh lớn nhất hệ, lớn hơn cả Sao Thuỷ, và là vệ tinh duy nhất có từ trường riêng
- Callisto — bề mặt cổ, dày đặc hố va chạm
Vai trò trong hệ
Lực hấp dẫn của Sao Mộc định hình vành đai tiểu hành tinh và ảnh hưởng tới quỹ đạo sao chổi. Vai trò "tấm khiên bảo vệ Trái Đất" thường được nhắc tới, dù các mô phỏng gần đây cho thấy bức tranh phức tạp hơn: nó vừa chặn bớt, vừa đẩy một số thiên thể về phía trong.
Đọc thêm
Nguồn tham khảo
- [1]The Origin of Jupiter's Great Red Spot — Geophysical Research Letters (2024)
- [2]Planetary Fact Sheet — NASA NSSDC (2024)
Ảnh: NASA, ESA, and A. Simon (Goddard Space Flight Center) — Wikimedia Commons, Public domain.
